Po prostu total! Czyli zachwyt, fascynacja i niedowierzanie, że to naprawdę się dzieje.

Meksykański Dzień Zmarłych – nagle znaleźliśmy się w innym świecie, gdzie duchy mają swoją ucztę, a żywi tworzą barwne korowody, miejsce, gdzie śmierć i wola życia zjednoczyły się w pełni w groteskowym dance macabre.

Przeprawa przez Archipelag San Blas – niepewność, gdzie i dokąd płyniemy; strach przed morzem i łódeczkami jak łupinki, zachwyt nad pięknem natury i co najważniejsze urzekająca kultura oraz tradycje Indian Kuna

Przyroda Kostaryki, Penisula de Osa – mgły nad gęstym lasem deszczowym, barwne ary, płochliwe tukany, kosmate leniwce, głośne małpy i najpiękniejsze wschody słońca.

Spotkanie z kulturą Majów – od malowniczych miejsc kultu i miast ukrytych w dżungli, po tradycyjne wierzenia, medycynę i rzemiosło

Dom Fridy Kahlo – niezwykle kolorowy i radosny, choć pełen cierpienia, które towarzyszyło artystce. Miejsce, w którym rozgrywały się romanse i doskwierała samotność.

Radość:

Morze Karaibskie – za niesamowite odcienie turkusów i błękitu, pierwsze plażowanie i spotkanie z żółwiami, pierwszy snorkeling na rafie koralowej w Belize.

Złapanie fali i utrzymanie się przez całe 3 sekundy na desce surfingowej w San Blas (Nayarit, Meksyk)

Pobyt w Belize i zrobienie warkoczyków, o których Ania marzyła niemal ćwierć wieku.

Smutek:

Odwiedziny północnego Quiche w Gwatemali –  gdzie 30 lat temu miało miejsce ludobójstwo Indian Ixil, a sprawiedliwość nie została wymierzona do dziś.

Garifuńskie wioski w Hondurasie – gdzie małe dzieci marzą o butach Nike i emigracji do USA nawet nielegalnej, a dorośli są być może ostatnimi, którzy potrafią powiedzieć „Jestem Garifuna i jestem dumny z moich korzeni”.

Hawana – niegdyś piękne miasto, dziś w znacznej mierze zrujnowana, z sypiącymi się kamienicami i ubogimi ludźmi, borykającymi się z codziennym życiem w reżimowym kraju.

Strach:

Noc na plaży w San Blas (Meksyk), dopiero co naczytaliśmy się o kartelach i transporcie narkotyków, a tu tyle łódek nocą pływa – nie spaliśmy do piątej, nasłuchując czy narcotraficantes nie zamordują nas podczas snu. Rano nasz gospodarz zabił nas śmiechem i wyjaśnił, że to był nocny połów ryb i skorupiaków.

Szaleńcze jazdy chickenbusem w Gwatemali –nie wiadomo czego bać się bardziej, rozklekotanego autobusu, górskich serpentyn czy ułańskiej fantazji kierowcy.

Mała motoróweczka na dużych falach, podchmielony kapitan podczas przeprawy przez Archipelag San Blas z Panamy do Kolumbii i wizja, że my i nasz dobytek wpada do morza…

Złość:

Wulkan Poas – nie ma to jak wybrać jeden, jedyny wulkan do odwiedzenia w Kostaryce, zapłacić za dojazd i wstęp, nie zobaczyć nic i przemoknąć do suchej nitki.

Livingstone – za sterty śmieci na plaży i przekręty na cenach.

Pora deszczowa w Hondurasie – w sumie bez sensu złościć się na deszcz, że pada i na kraj, że nie jest drugim Meksykiem, ale wkurzeni byliśmy, a potem ochłonęliśmy i powstał jeden z najważniejszych dla nas wpisów.

Lęki nerwicowe, których nabawiliśmy się w podróży:

Trzepiemy buty i zaglądamy do nich nawet jak śpimy w pokoju (nawyk z dżungli z uwagi na węże, skorpiony i inne przyjemniaczki), z rozpędu Ania zagląda nawet w klapki.

Zapalając światło, z niepokojem rozglądamy się po ścianach i sufitach czy nic po nich nie biega (czytaj: karaluchy).

Słysząc w comedorze, że został tylko ryż z kurczakiem, żołądek niebezpiecznie podjeżdża nam do gardła

Bliskość i ciepło – za to przede wszystkim dziękujemy naszym gospodarzom

Rodziny kubańskie – za stworzenie prawdziwie rodzinnej atmosfery, troskę, żeby czas upłynął nam jak najlepiej i cierpliwość w  uczeniu nas hiszpańskiego.

Hans z Jaibalito – za stworzenie miejsca, które wielu nazywa swoim domem, za dobre serce i skromność, po prostu zwykły – wielki człowiek

Rod i Elzbeth z Belize – za domowy chleb i rodzinne spożywanie posiłków, za ciekawe rozmowy, podczas których przekonaliśmy się jak wiele mamy ze sobą wspólnego.

Chill out:

Mazunte w Meksyku – za piękne wybrzeże, spokój i niesamowity dom pełen sztuki meksykańskiej

Ruta de las Flores w Salwadorze – za miasteczka, w których nic się nie dzieje, nie ma nic do roboty, a i tak jest kolorowo i fajnie

Wyspa Ometepe – bo tu można robić dużo albo i nic, jest niczym wielki plac zabaw, ani najpiękniejsza, ani najciekawsza, a jednak przyjemna.

 Co tu dużo mówić… Było fajnie!

Tam mordują!

Sporo ludzi omija te dwa kraje, bo cytując amerykańskie porady dla podróżnych „przestępczość jest wysoka, sytuacja w kraju nieprzewidywalna i nie zaleca się podróży przez te regiony… bla bla” czy jakoś tak. Honduras od lat ma najwyższe statystyki morderstw na świecie z krajów nie objętych działaniami wojennymi, Salvador słynie z konfliktu dwóch maras Salvatrucha i MS13. Jednak jako turysta masz niewielkie szanse zobaczyć zdarzenia, które tak nabijają policyjne statystyki. Tyle na temat danych oficjalnych, nieoficjalnie powiemy Wam, że w obu krajach spotkaliśmy się z niesłychaną serdecznością i życzliwością mieszkańców. Nie spotkaliśmy nikogo, kto doświadczyłby jakichkolwiek nieprzyjemności w tych krajach i przy zachowaniu zdrowego rozsądku, macie spore szanse, że podróż upłynie Wam przyjemnie. Tegucigalpę ominęliśmy, San Pedro Sula (byliśmy tylko na dworcu, gdzie zajeżdżają wszystkie autobusy), w San Salvador spędziliśmy ze 2 godziny zmieniając autobusy (w niedzielne przedpołudnie wyglądał pogodnie i spokojnie).

Na granicy

Można spędzić 90 dni łącznie w 4 krajach (Gwatemala, Salwador, Honduras i Nikaragua). Nie ma żadnych opłat za wjazd i wyjazd z Salwadoru. Przy wjeździe do Hondurasu pobierana jest opłata w wysokości 3 dolarów, na co dostaje się pokwitowanie, żadne dyskusje nie mają sensu. Opłata naliczana jest także, jeśli spędzacie 3 godziny w Hondurasie tranzytem. Uwaga! Przy wyjeździe próbują jeszcze raz ją naliczyć, pokażcie wtedy paragon (nie dawajcie od razu z paszportem). Kolega przekraczał granicę godzinę po nas, podał paszport z pokwitowaniem opłaty, pogranicznik wyjął mu ten świstek papieru i kolega nie mógł już potwierdzić, że parę godzin temu dokonał zapłaty i został skasowany raz jeszcze.

Spanie w Salwadorze

Ceny noclegów: pokój ok.20$, dormitorium 10$, namiot 4-7$ (osoba). W Salvadorze zaskoczyła nas ilość miejsc do biwakowania! Nie ryzykowaliśmy spania na plaży na dziko. Namiot i gotowanie samodzielne + jedzenie na ulicy mocno obniżyło nam koszty.

Namiot:

El Sunzal, Surferss Inn oraz Sunzal Point Surf Lodge 5$/osoba (kiepska kuchnia, Internet, nie załatwiajcie przez nich lekcji surfingu!)

El Tunco, Hostal Sol y Mar pozwala na namiot 5$/osoba

Playa Los Cobános, Casa Garrabo, 7$/osoba – kuchnia, Internet (dormitorium 10$, dwójka 30$)

Laguna Verde koło Alegrii 2$/osoba, na miejscu nie ma nic.

Koło wulkanu Santa Ana, jakieś 20-30 minut od autobusu – jest kilka ośrodków z domkami, które pozwalają na namiot – 5$/osoba, okolica piękna, zakwaterowanie super proste, bez kuchni, biwkowaliśmy w Cabañas coś tam – pyszne śniadania za 2,5$

Okolice Juayui, Portuzelo Park (6km od miasteczka), 6$/osoba – nie skorzystaliśmy, bo z ceną busika wychodziło podobnie, jak dormitorium, raczej dla osób z własnym transportem.

Hostel:

Santa Ana, Casa Verde, 7a Calle Poniente, rewelacja! Jeden z najczystszych i najwygodniejszych hosteli, jakie spotkaliśmy, obłędna kuchnia wyposażona we wszystko, co możliwe, basen, aczkolwiek drogo dwójka 25$, dormitorium 10$

Juaya (Ruta de las Flores), Hotel Anáhuac, bardzo przyjemne i spokojne miejsce, kuchnia, Internet, 25$ dwójka, 9$ dormitorium

Jedzenie w Salvadorze

Solidne śniadanie w taniej knajpce 2,5$, obiad od 3,5$, zupa 1$, pupusy 0,30-0,60$/sztuka, zestawy Fast food od 5$, dania w ładnej turystycznej knajpce od 8$, duża pizza od 10$, ceviche i inne morskie przekąski od 6$, przekąski typu frytki, juka 1$, kawa 0,5-2,5$

Gotowanie samodzielne za 10$ mieliśmy trzy solidne i zdrowe posiłki dla dwóch osób z bajerami typu batoniki, oliwki czy cola. Bazując na ryżu / makaronie i zdobyczach z targu tą kwotę można obniżyć o połowę.

Jedzenie w okolicach El Tunco – miejsce jest turystyczne, więc i ceny były zauważalnie wyższe – w pobliskim La Libertad jest targ rybny, targ z warzywami i owocami oraz 2 supermarkety, warto zrobić duże zakupy tam i gotować samemu, wyjdzie znacznie taniej niż zaopatrywanie się w produkty w sklepikach w El Tunco czy Sunzal

Surfing i pływanie w Salvadorze

Niestety z jednym i drugim była porażka – nie spotkaliśmy żadnej plaży, na której dałoby się popływać, w Los Cobanos skały i kamienie, mega płytko, tylko do schłodzenia, na plażach surferskich za duże fale, by można było normalnie pływać.

Surfing: lekcja 10$, deska na dzień 10$. Bardzo niemiłe doświadczenie wypożyczalnia między El Sunzal a el Tunco – maszynka do robienia pieniędzy, nierzetelni, szkoda czasu. Na miejscu więcej surferów niż fal, skały i mamy poczucie, że nie jest to miejsce dla osób absolutnie początkujących, ale o tym nikt Ci nie powie, bo ważne, żebyś wykupił lekcje. Spotkaliśmy trochę osób, które miały bardzo podobne odczucia do nas.

Spanie i jedzenie w Hondurasie

Powiemy szczerze: szału nie ma, a stosunek ceny do jakości jest kiepski (albo to my mieliśmy pecha). Za tą samą cenę w Meksyku spalibyśmy w znacznie lepszych warunkach, hosteli jest bardzo mało i zazwyczaj ratowaliśmy się jakimś hotelem, najtańsze pokoje kosztują ok. 20 dolarów, przy czym nie ma dostępu do kuchni, a z Internetem jest problem lub nie ma wcale, czasem zdarza się coś tańszego za ok. 15$, ale jest to naprawdę kiepskie. Większy wybór jest w Copan i podobno na Utitli.  Dobrym patentem jest spanie we dwóch w jedynce, pozwala to obniżyć cenę o parę dolarów. Jako, że cały pobyt w Hondurasie lało, namiot był bezużyteczny. (No właśnie w grudniu na wybrzeżu leje i to jak!) Aczkolwiek mamy znajomych, którzy spali w Hondurasie w namiocie na dziko, przeżyli i bardzo to sobie chwalą.

Co możemy polecić? Szczerze to nic, ale nie było tak źle:

Omoa: Rolo’sPlace domek 200 lempirów (niecałe 10dolarów), jest możliwość rozbicia namiotu, gdy nie leje, Internet, skromna kuchnia

Garifuńskie wioski: jedyny hotel w Tornabe za kanałem kosztował 600L (prawie 30$), pogadajcie z miejscowymi, a ktoś Was przygarnie za 10$ (2 osoby) lub pozwoli rozbić namiot, podobnie w Miami.

Ceny jedzenia (1$ = 21 Lempirów): Śniadania od 50L, obiady od 70L, dobre obiady od 100L, duża pizza 200L, danie z owocami morza od 150L, gigantyczna micha zupy z owocami morza od 200L. Generalnie mieliśmy poczucie, że nie jest to wcale tani kraj, a stosunek ceny do jakości i ilości zazwyczaj pozostawiał sporo do życzenia.

Honduras tranzytem

Na granicy z Salwadorem w El Amatillo kursuje regularnie autobus (ok5$) do przejścia El Triunto / Guasale w Nikaragui – jedzie jakieś 2,5 godziny. Jeśli chcecie dostać się do przejścia El Espino i dalej Somoto – konieczne są przesiadki – trasę pokonaliśmy w 3,5-4 godziny. Na obie trasy wystarczy 10$/osoba (wraz z opłatą wjazdową do Hondurasu i jeszcze coś zostanie. Na trasie do Guasale w ogóle nie musicie sobie zawracać głowy lemirami.

Czy chcielibyśmy wrócić?

Salwador tak, ale nie na wybrzeże.

Honduras nie i statystyki na temat (nie)bezpieczeństwa nie mają z tym nic wspólnego.

 Co zrobilibyśmy inaczej?

Nie jechali w grudniu do Hondurasu, bo lało niemal cały czas, gdyby była lepsza pogoda, udalibyśmy się do La Moskitii i na Cayos Cuchinos

Nie poszlibyśmy do Lancetilli koło Teli (Honduras), satysfakcja niewspółmierna do ceny biletu (coś ponad 10$).

Odpuścilibyśmy wybrzeże Salwadoru (zbyt drogo i turystycznie, nie da rady pływać) na rzecz gór – okolice Santa Ana i Ruta de las Flores.

Jak chcecie o coś dopytać, to śmiało!

Jest sporo Salwadorczyków, którzy przyjechali tu na weekend powędrować lub co (bardziej prawdopodobne) podjechać samochodem do pobliskiej Laguna Verde. Niewielkie bajorko o zielonym odcieniu wody uchodzi za największą lokalną atrakcję – wujek Google pokazuje jezioro całkiem sporych rozmiarów, obecnie poziom wody się obniżył, w zeszłym roku ponoć jeziorko w ogóle wyschło. Nie tego się spodziewaliśmy, ale też i nie byliśmy rozczarowani pobytem, bo przemili mieszkańcy i spokój ujęły nas za serce. Poza weekendami o godzinie 20 miasteczko praktycznie zamiera, jeśli przypomni Ci się, że chciałeś coś zjeść lub kupić, to pozamiatane, nie ma tu życia nocnego, są za to góry i widoki na pobliskie wulkany. Alegría, czyli Radość, zawdzięcza swoją nazwę nazwisku księdza, który tu niegdyś działał, pobliski Berlin został tak nazwany przez europejskich osadników i jednego z założycieli miejscowości. Ponoć był Niemcem. Nazwa nieco bawi, bo trudno o mniej metropolitalny charakter sennej mieścinki.

Jak opisać błogie nieróbstwo i psy leniwie wygrzewające się na ulicach, chłopaków na deskorolkach, którzy pod wieczór buszują po głównym placu i ich kolegów grających w piłkę na bosaka lub w klapkach? Jak oddać zapach górskiego, rześkiego powietrza i kwiatów, których hodowlą zajmują się mieszkańcy?  Smak pysznych pupusów robionych przez kobiety w Parque Central, gorąca, smażona juka, kubek kawy – seria małych przyjemności, które pozwalają cieszyć się dniem, a których tak łatwo można nie dostrzec w zagonieniu. Wreszcie jesteśmy w miejscu, gdzie nie ma w zasadzie nic – żadnych zabytków must see, tras do pokonania, punktów, które wypada „zaliczyć”. Nic z tych rzeczy i jest fajnie. Można się za to dowoli nasycić kolorowymi ścianami domów, zasłuchać w śpiew ulicznych grajków lub  pooglądać dekoracje, które wciąż jeszcze wiszą po świętach. Miejsce bajkowe, choć zupełnie codzienne. I… ignorowane przez wielu turystów. Swoją drogą, jest to dla nas pewien fenomen – tłumy walą na plaże Salwadoru, bo surfing, bo według przewodników to główna atrakcja, więc jest turystycznie, drogo, dużo knajpek, a co za tym idzie śmieci na burym piachu, a rozwijająca się zabudowa nie powstała w zgodzie z kanonami estetyki.

W Alegríi jest inaczej, mieszkańcy dbają o swoją okolicę, nie ma tu targu, więc nie ma też sterty odpadków, próbują przyciągnąć turystów, bo o pracę jest dość ciężko, a wiele osób pracuje na okolicznych farmach i plantacjach kawy lub kwiatów. Na przedmieściu tradycyjnie bardzo ubogie domki z blachy falistej, zbudowane tak ciasno, że pranie suszy się na krzakach po drugiej stronie ulicy. Wąska i kręta droga dojazdowa, brak większego sklepu, banku czy poczty – nasza gospodyni opowiada nam, że życie nie jest tu łatwe. A na nas robi wrażenie, że pomimo tego mieszkańcom chce się aż tak dbać o swoją okolicę, że nie poddają się marazmowi, że nie ma tu chaosu, brudu i hałasu tak wszechobecnego w Ameryce Centralnej. Szkoda, że każda miasteczko tak nie wygląda.

I choć wiemy, że to zabieg, aby przyciągnąć turystów, to i tak dajemy się uwieść. Może kiedyś pojawi się tu masowa turystyka i zniknie spokojny charakter miasteczka, póki co jest to miejsce dla tych, którym chce się zejść trochę poza utarty szlak i dla Salwadorczyków, którzy wiedzą co dobre.

A więcej zdjęć tu:

O zbliżających się świętach przypominały już w listopadzie grane w sklepach, na ulicach i w knajpkach okolicznościowe przyśpiewki. Najbardziej popularne, na lekko dyskotekową nutę, było Feliz Navidad, nie możemy też pominąć Cichej nocy w wersji discolatino oraz I’m dreaming of a white Christmas rozbrzmiewającym w otoczeniu palm. O Świętach przypominały Mikołaje na wystawach, a czasem kiermasze świąteczne, które widzieliśmy w Hondurasie. W weekendowy wieczór na scenie kapela grała kolędy, a kuso odziane i pulchne panie, żwawo wyginały się w rytm melodii. Generalnie spodobał nam się brak jakiejś takiej przedświątecznej gorączki, może życie uliczne w Ameryce Centralnej na co dzień jest na tyle chaotyczne, że żadne święta czy inne okazje nie mogą już pogorszyć sytuacji. Popatrzyliśmy na choinki na głównych placach miast, niektóre grały nawet kolędy w tonacji Nokia. I z dnia na dzień było nam coraz smutniej…

Na blogach podróżniczych można spotkać relacje zachwalające święta spędzone inaczej, w egzotycznym otoczeniu, nam po prostu brakowało tego, co swojskie i bliskich osób. Wróciliśmy na ten czas do Jaibalito nad Jeziorem Atitlan w Gwatemali, spaliśmy w namiocie, bo pokoje były zajęte, sprytnie z rana zaklepaliśmy rybkę – filet z tuńczyka i kapustę (jedyne dania, które choć trochę przypominały polskie). Wiele godzin nam zeszło na skypie, potem zrobiło się tłoczno, bo turyści i ekspaci poschodzili się na wieczorny posiłek. W Wigilię atmosfera była zdecydowanie nie świąteczna, jako że dla większości ważnym dniem jest 25 grudnia. Gdy siedzieliśmy tak z nosami na kwintę przyszła Maria i dziewczyny, które pracują dla Hansa. Przyniosły całe miski tamali. W Gwatemali na Boże Narodzenie przygotowuje się tą potrawę – trochę przypomina gołąbki, w liść bananowca zawija się masę kukurydzianą z owocami i kawałkiem kurczaka. Siedliśmy przy jednym stole, nastąpiła wymiana prezentów i wreszcie zrobiło się naprawdę świątecznie. Nie rozumieliśmy języka, którym mówią dziewczyny, nie było naszych kolęd, nie było postnie, ale znalazło się miejsce dla dwóch smutnych wędrowców.

Siłą rzeczy przejedliśmy się, jednak nici z poświątecznej drzemki, w Gwatemali panuje zwyczaj, że o północy odpala się fajerwerki na cześć narodzin Jezusa. Chłopcy zaczęli trenować już parę dni wcześniej, a ilość fajerwerków, które wygenerowało z siebie maleńkie Jaibalito tej nocy wprawiła nas w osłupienie.

Posiedzieliśmy trochę nad jeziorem, pospotykaliśmy z dawnymi znajomymi i uznaliśmy, że pora ruszać dalej i zgubić poświąteczne sadełko na plażach Salwadoru. Choć do przebycia mieliśmy raptem 340 km, to potrzebowaliśmy na to 2 dni, łódki, 7 autobusów i jednego krótkiego autostopu, bo wysiedliśmy nie tam, gdzie trzeba, żeby się przesiąść. W El Sunzal byliśmy w sylwestrowy wieczór, padnięci zjedliśmy pizzę w El Tunco, z wielkim bólem dotrwaliśmy do północy, by dać sobie noworocznego buziaka i chwilę później już spaliśmy, głusi na odgłosy fajerwerków i zabawy.

Tak więc widzicie, nic ciekawego, choć w tak ciekawej części świata. Wszystko było inaczej niż zwykle i bynajmniej nie lepiej, a następne święta chcemy spędzić, gdzieś z tymi, których kochamy i gdzie będzie zimno i śnieg, jak nie w Polsce, to chociaż przy jakimś lodowcu

Wiemy, że smętny ten wpis, ale sporo osób nas pytało, jak tam Święta, więc nie będziemy ściemniać. Nasze słowiańskie dusze potrzebują rodziny, karpia i śniegu, a nie fajerwerków.

A skoro to pierwszy wpis w tym roku, to (z pewnym opóźnieniem), życzymy naszym Czytelnikom i Czytelniczkom spełnienia marzeń w Nowym Roku!