Pozostało nam tylko dotrzeć do Belen i rozpocząć trasę. No właśnie tylko albo aż dotrzeć. Oto jest urok podróżowania po Peru, znowu mieliśmy urozmaiconą trasę, loża VIP na pace camionety, z dużą ilością ładunku, kurczaków i innych pasażerów. Godziny odjazdu do wyboru 3 rano – piękna pora, o tej godzinie przeważnie północnoamerykańscy Apacze i Siouxowie urządzali napady w celu zdobycia łupów i skalpów. Wybraliśmy późniejszy transport o 10, co w praktyce oznaczało wyruszenie o 12 i zamiast 2 godzin, jechaliśmy ponad 5, bo świętokradztwem byłoby nie zrobienie przerwy na obiad. Bez ryżu z kurczakiem dzień się nie liczy. Wreszcie w Dolinie Belen zlądowaliśmy koło 16, finał tak pięknie rozpoczętego dnia zakończył się oglądaniem meandrującej rzeczki w dolinie, znalezieniem szlaku i noclegiem na scieżce prowadzącej do wioski Congos, bo z powodu późnej pory nie udało nam się tam dotrzeć. Droga na szczęście była na tyle szeroka, że przechodzący ludzie, osły i krowy nie wchodziły nam na namiot. Jakież było nasze zdziwienie rano, gdy okazało się, że raptem 10 minut dalej znajdowała się idealnie płaska polanka z daszkiem i ruiny Paroquilla. Może nie są tak spektakularne i zadbane jak inne popularne ruiny, nie mniej jednak można pooglądać tradycyjnie wykonane, kamienne, okrągłe domy ludu Chachapoyas i poczuć się jak eksplorator, poszukując ich w pozarastanych zaułkach i na wzgórzach.

Dalej dreptaliśmy bez większych kłopotów, rozkoszując się urokami okolicy, zielonymi łąkami i zamglonym widokiem na góry. Mijani ludzie życzliwie pozdrawiali, zapraszali, żeby posiedzieć z nimi na ganku i częstowali bananami. Wieczór się zbliżał, gdy dotarliśmy do Lanche. A tam kolejna niespodzianka. Przy prostej, drewnianej chacie siedzi trójka ludzi patrzących na zachodzące słońce i czytających Biblię. Rodzina Adwentystów zaprosiła nas do wspólnego świętowania soboty i razem zjedliśmy przyrządzoną na ogniu wieczerzę. Piękny finał, czyli gorąca, smaczna zupa i ciepłe miejsce w chacie przy ognisku – nic dodać, nic ująć. Innymi słowy Pan nas pasie na niwach zielonych.

Z rana ruszyliśmy dalej pod górę, osiągając najwyższy punk trasy – przełęcz Yumal 3348 m n.p.m. i potem przez paramo do kolejnej wioski. Tam wzbudziliśmy małą sensację, że idziemy pieszo do Kuelap, zamiast wziąć wycieczkę jak na Gringos przystało. Przy tradycyjnych pytaniach skąd i kto zacz, okazało się, że w tym regionie znany jest też inny Polak…. Ojciec Tadeusz z Torunia. Nie wiedząc czy śmiać się czy płakać, nie ciągnęliśmy tematu, tylko złapaliśmy stopa, bo nie chciało nam się iść zakurzoną drogą. Ostatni nocleg mieliśmy w ślicznej wiosce o wdzięcznej nazwie Maria i gdy o 6 rano szykowaliśmy się na kolejny odcinek trasy, przybiegła zdyszana gospodyni, radośnie oznajmiając, że złapała nam transport do ruin, czyli zaoszczędziliśmy 2 godziny marszu.

O poranku dzieliliśmy Kuelap tylko z 2 osobami, wycieczki docierają dopiero przed 11. Podziwialiśmy potężne mury fortecy – wysokie niekiedy na 8 metrów, pooglądaliśmy ślady po okrągłych domach i późniejsze, prostokątne wybudowane po podboju przez Imperium Inków. Pośmialiśmy się z lam, które w Peru są często stosowanym elementem dekoracyjnym krajobrazu i pomału zeszliśmy w dół do szosy, gratulując sobie, że odcinek między Kuelap a Tingo, pokonujemy schodząc, a nie podchodząc ponad 1300 metrów. Może nie był to trekking z najbardziej niesamowitymi widokami i ukrytym w dżungli Machu Picchu, ale naszym zdaniem bardzo przyjemnie spędzone kilka dni.

Zrób to sam – porady praktyczne:

Transport do Valle Belen, w Chachapoyas na ulicy Jr 2 de Mayo są niewielkie oficyny, gdzie można zorganizować dojazd. Cena 20 soli na zewnątrz lub 30 soli w środku.

Alternatywnie dla ambitnych lub oszczędnych można dojechać do Cohechan (z terminala do Luya 5soli i w Luya samochód lub combi za ok. 3 sole), potem polną drogą idzie się jakieś 8 godzin do doliny, ewentualnie można próbować łapać stopa. Nam się droga nie wydała na tyle malownicza, żeby zasuwać po niej cały dzień  z plecakiem.

Właściwy szlak Belen – Yumal zaczyna się przy nieasfaltowej drodze wiodącej przez Belen, jakieś 30-40 minut od zakrętu, którym droga przecina rzekę. Cała trasa jest bardzo dobrze oznakowana.

Czasy przejścia:

Początek szlaku – Paraquilla 2,5h

Paraquilla – Congon 2,5h

Congon – Lanche 3-4h

Lanche – Yumal 3-4h

Yumal – Choctamal 2-2,5h

Choctamal – Kulep ok. 22 km bitą drogą, mija się wsie. Czas przejścia ok. 5h lub można łapać stopa albo colectivo (przejeżdża przez Choctamal ok. 5.30 rano i po południu bez określonej godziny, busiki turystyczne przejeżdżają około 9.30 – 10 rano)

Kuelap – Tingo ok. 2,5 h w Tingo są colectivo do Chachapoyas, Leymebamba i około 15 przejeżdża busik do Jalca Grande

Z namiotem i bez:

Z lekkim plecaczkiem: Proste hospedaje, restauracje, sklepy znajdują się w Congon, Choctamal i dalej w wioskach po drodze do Kuelap nocleg ok. 10-15 soli osoba, jedzenie 5-15 soli w zależności od tego czy knajpa ma przymiotnik turistico.

Z namiotem: w Dolinie Belen i jakieś 15 min po rozpoczęciu szlaku (są rzeczki), przy ruinach Paraquilla (płasko i daszek, nie ma wody), Congon, jakieś półtorej godziny za Congon przy moście nad rzeką, Lanche (nie ma wody, można poprosić rodzinę), koło Yumal (wieje i śmieci, rzeka z kaskadą jakieś 40min przed przełęczą), od Choctamal to już raczej pytając o możliwość rozbicia się w ogródku u kogoś, bo droga trawersuje wzdłuż zboczy gór, w okolicach kas ruin (są łazienki), ścieżka w dół do Tingo (są daszki i ładny widok, nie ma wody).

To luksus móc wrócić do ulubionego kraju. Gdy ponad 3 lata temu pojechaliśmy do Peru przez 4 tygodnie machnęliśmy ponad 7 tysięcy kilometrów, zahaczając o kawałek Boliwii, nie starczyło nam czasu,  aby dotrzeć do Chachapoyas , może to i lepiej, bo pewnie przelecielibyśmy pędem, zaliczyli Kuelap i pognali dalej na złamanie karku, byle więcej, byle dalej. Tym razem było inaczej, tym razem był  czas, aby zatopić się w otaczającym nas świecie, nie patrząc nerwowo, że dni mijają, a my tak niewiele przejechaliśmy.  Teraz okazało się, że departament Amazonas jest naszym ulubionym regionem tego kraju. Nazwa tego regionu na pierwszy rzut oka wydaje się nieco mylna, bo nasuwa się skojarzenie z selvą, która stopniowo przechodzi w górskie szczyty o wysokości ponad 3000 m n.p.m., a las tropikalny który porasta zbocza gór, zwą tutaj selva alta (dżungla wysoka).

W okolicy Chachapoyas spędziliśmy niemal trzy tygodnie, ze smutkiem opuszczając ten piękny region. Samo miasto z pozoru nic specjalnego, biała, kolonialna zabudowa i spokojne uliczki, niewielu turystów i przemiłe sprzedawczynie na targu. Fajne miejsce na relaks, ani za gorąco, ani za zimno i moc atrakcji oddalonych o godzinę lub dwie jazdy busikiem. Przepadliśmy bez reszty, odkrywając coraz to nowsze miejsca, a i tak nie udało nam się obejrzeć wszystkiego. Co drugi dzień pokonywaliśmy kręte i nieasfaltowane górskie drogi z zapierającymi dech w piersiach  widokami, aby odwiedzić tradycyjne wioseczki, ruiny – pozostałość po kulturze Chachapoyas i nacieszyć się kameralną atmosferą. No to przechodząc do konkretów, czemu w okolicy Chachapoyas fajnie jest?

Ludzie i tradycyjne wioski

Turystów niewielu, a mieszkańcy, otwarci i ciekawi nas, tak jak my ich. Odbyliśmy szereg rozmów z cyklu, jak się uprawia ziemniaki , co hodują polscy rolnicy, co się jada i czy w naszym kraju mamy owczą wełnę. Poprzyglądaliśmy się Indiankom, które chyba nigdy nie rozstają się z wrzecionem, przędą wełnę gdy idą po zakupy, pilnują owiec, plotkują z sąsiadkami i gdy wieczór już zapada. Doświadczyliśmy ogromnej serdeczności ludzi, którzy witali nas w wioskach, częstowali jedzeniem, a  za tą życzliwością nie szła wcale chęć sprzedania nam pamiątek czy wycieczek. Ot, urok miejsc rzadziej odwiedzanych.

Niektóre miejsca sprawiają wrażenie jakby czas się zatrzymał – wioski z bardzo tradycyjną zabudową, z czerwoną dachówką, z lokalnej cegły i niebrukowane uliczki po których przechadzają się mężczyźni w poncho i kobiety z dziećmi w chustach. Ulubiony przez nas klimat „zadupia” w ładnym otoczeniu, taki, gdzie kondory zawracają, a lamy tyłkami beczą. Co ciekawe, wśród tradycyjnej zabudowy, wciąż nie wypartej przez masowe użycie blachy falistej, nadal można znaleźć formy charakterystyczne dla kultury Chachapoyas, geometryczne zdobienia, czasem okrągłe budynki. W Jalca Grande jest nawet kościół katolicki wybudowany w tym samym stylu co słynna forteca Kuelap.

Kraina Ludzi z Chmur

Nazwę dla kultury regionu nadali Inkowie – Chachapoyas, w języku keczua znaczy tyle co ludzie z chmur, z mgieł, jakich nie brakuje w wilgotnych lasach na zboczach gór. Kultura ta rozkwitła ok. 800 roku, skupiała w sobie klany, które zamieszkiwały obszar dzisiejszego departamentu Amazonas. W końcu zostały one podbite  przez Imperium Inków. Wojownicy  Chachapoyas  jednak zaimponowali najeźdźcom  swoją odwagą do tego stopnia, że po podbiciu zostali włączeni do straży przybocznej.  Do dziś pozostały antropomorficzne sarkofagi i mauzolea na stromych zboczach górskich i klifach – pozostaje dla nas zagadką jak te wykonane z gliny, drewna i trzciny udało się tam umieścić, nie skręcając przy tym karku.

Podczas zwiedzania Pueblos de los Muertos aż nas ciarki przeszły, gdy po wąskim pasie ziemi przemykaliśmy się tuż nad urwiskiem. I chociaż w zasadzie zostały tam ruiny ruin to i tak jedno z naszych najfajniejszych wspomnień, takie zwiedzanie z bonusem i dreszczykiem emocji, samotnie, 3 godziny pieszo od najbliższej wioski, z wypożyczonym kluczem, aby samemu otworzyć sobie furtkę.  Oczywiście najsłynniejsze ruiny regionu to słynna forteca Kuelap zwana Machu Picchu północy i trekking do niej, o czym Wam niebawem opowiemy.

I ta przyroda!

Największą atrakcją przyrodniczą jest Wodospad Gocta – piąty na świecie pod względem wysokości, liczy aż 771 metrów wysokości, a jego dwie kaskady widać z daleka. Ciężko uwierzyć, że został odkryty dla szerszej publiczności dopiero w XXI wieku, podczas naukowej ekspedycji. Jak można „odkryć” widoczny z znacznej odległości wodospad? Otóż miejscowi rzecz jasna wiedzieli o jego istnieniu, ale bali się tam zbliżać z powodu uroku, który miała rzucać piękna blond syrena mieszkająca w wodospadzie. Chociaż wody zbyt wiele nie było pod koniec pory suchej, nie spotkaliśmy też żadnej syreny, nimfy, ani driady, to i tak zachwycił nas jego ogrom i malownicze formy skalne. Jednak to nie jedyna atrakcja przyrodnicza, okolica pocięta jest kanionami rzek, wąwozami i zamglonymi lasami. Zresztą zobaczcie sami!

Okazało się, że sanktuarium znajduje się tuż przy samej granicy z Ekwadorem, opuściliśmy sympatyczny, choć nieco nudny Popayan, udając się w stronę Ipiales. Las Lajas znajduje się parę kilometrów od miasta, położone niemal na 3000 metrów wysokości w kanionie rzeki Guaitara. Gdy wysiedliśmy z autobusu naszym oczom ukazała się piękna, zielona dolina przecięta kanionem rzeki, a nad nią most, prowadzący do neogotyckiego kościoła.Historia tego miejsca zaczęła się w 1754, kiedy kobiecie z głuchoniemą córeczką ukazała się Maryja, w wyniku czego dziewczynka odzyskała głos. Parę dni później  w pobliskiej grocie odkryto cudowny wizerunek na skale, co ciekawe obraz sięga wgłęb skały, a badania geologów wykluczyły użycie pigmentów i farb. 

W miejscu tego zdarzenia powstała kaplica, a następnie neogotycki kościół, z apsydą wyrytą w skale, gdzie znajduje się wizerunek. Sanktuarium Matki Różańcowej Las Lajas jest jednym z najczęściej odwiedzanych katolickich miejsc pielgrzymkowych w Ameryce Łacińskiej.

Zapisując w pamięci piękne widoki mariażu przyrody z architekturą, udaliśmy się do granicy, by rozpocząć ekwadorską przygodę.

Kolorowa Perełka

Do Kartageny jedzie się przede wszystkim po to, by podziwiać „piękną, kolonialną architekturę” –  większość odwiedzających powtarza to jak mantrę, po czym  robi zdjęcia na tle kolorowych elewacji, nie zastanawiając się nad jakością architektury. I może na tym polega problem, bo dla mnie kolor przesłonił wszystko i oczarował, a ulubionym zajęciem podczas pobytu w mieście było wyszukiwanie, jakie barwy można ze sobą zestawić, malując front swojego domu.

To, co jednak zwróciło moją uwagę, to fantastyczne założenie urbanistyczne i spójność zabudowy, okolone murami stare miasto tworzy pozorny labirynt, u szczytu wielu ulic widać akcenty w postaci jakiejś wieży lub fasady kościoła. W mieście też nie może zabraknąć mniejszych i większych placów, które pojawiają się niekiedy niepozornie, z zaskoczenia, dając okazję strudzonemu upałem wędrowcy do odpoczynku. Cartagena ma w sobie właśnie to coś, co tak bardzo lubię w miastach włoskich czy hiszpańskich.

Gdy patrzę na te zdjęcia, to nasuwa mi się taki paradoks, że choć całość powaliła nas na kolana, to poszczególne elementy same w sobie nie doprowadziły do zbierania szczęki z podłogi. Barokowe kościoły, choć ładne, nie dorównują tym, które można zobaczyć w Europie, proste fasady, choć proporcjonalne, wyglądają niesamowicie skromnie, jeśli porównamy je z tymi z Puebli czy okolic Mexico City. A muzea stały się zbędnym wypełniaczem czasu (Ha Ha, nie wierzę, że to piszę!). Tak jakby cały urok tego miasta był na zewnątrz, podany wręcz na tacy, a wszelkie próby dogrzebania się głębiej rozczarowały.

Sir Francis Drake atakuje!

Piraci z Karaibów, nie szczędzili miastu swoich wizyt, co zaowocowało powstaniem potężnego fortu, który miał uchronić miasto od najazdów. Powiemy szczerze, że nigdy nie widzieliśmy czegoś tak dużego, tak topornego i przytłaczającego. Castillo de San Filippe de Barajas (największy fort wybudowany przez hiszpańskich kolonizatorów) jak widać odegrał swą rolę nie tylko w przypadku piratów, bo nas też odstraszyło. Dosłownie tuż przed wejściem zrobiliśmy krok w tył i stwierdziliśmy: „Nie ma mowy! Tego przybytku nie atakujemy.” To, co nam się za to niesamowicie spodobało, to zachowane mury obronne starego miasta. Niemal całą starówkę można obejść spacerując po starych fortyfikacjach, z jednej strony patrząc się na morze, z drugiej na kolorowe ulice.

Powiedz ile ważysz, a powiem Ci czy jesteś czarownicą

To niestety jedyna ciekawa rzecz, którą dowiedzieliśmy się zwiedzając Muzeum w Pałacu Inkwizycji, gdzie wystawione są repliki narzędzi tortur (w większości nie używanych w Cartagenie) oraz dużo tablic do czytania (po hiszpańsku) z historii miasta. Ale do rzeczy, Inkwizycja, jak wiadomo, tępiła odszczepieńców od wiary, głoszących herezję i parających się czarną magią. Jak jednak sprawdzić czy faktycznie mamy do czynienia z czarownicą?

Sposób jest banalnie prosty, wystarczy posadzić na wagę, która dumnie wisi w pałacu. Jeśli od swojego wzrostu w centymetrach odejmiesz 100, to wyjdzie Ci ile powinieneś ważyć, żeby nie zlądować na stosie, każdy kilogram w górę lub w dół przesądzał sprawę. W Kartagenie próby wagi nie przeżył nikt z oskarżonych. Co jednak sprawiło, że wizyta w Pałacu Inkwizycji okazała się niezapomnianym przeżyciem? Leniwiec, czyli oso perezoso (dosłownie miś leniwy, po hiszpańsku wiele zwierzaków ma nazwę misia w sobie) spadł z ogromnego drzewa, które rośnie na dziedzińcu. Biedny zwierzak był tak oszołomiony, że wciąż kurczowo trzymał gałązkę, która się pod nim zarwała. Po upadku czekał na taksówkę, która miała go zawieźć do weterynarza. Trzymając kciuki za misia leniwego doszliśmy do wniosku, że niedobrze zapłacić 8$ za muzeum, w którym nie ma praktycznie nic, a największą atrakcją okazał się spadnięty leniwiec.

Na czym polega fenomen Kartageny? Może na spójności architektonicznej, dobrym rozplanowaniu przestrzeni, żywych kolorach i gwarnych ulicach? Nie wiem, ale w całości jest dla nas nie do przebicia.

… to pierwszy kraj, który nas absolutnie nie zaintrygował, nie zainteresował i nie pozostawił po sobie nic poza lekkim znurzeniem. Może to znak, że pobyt w Ameryce Środkowej się wypełnił? Że nasyciliśmy się już tym, co ma do zaoferowania ten kawałek świata? Może źle wybraliśmy miejsca, ale kurczę, byliśmy w tych ponoć najbardziej wartych dowiedzenia. Może obecny wygląd kraju, kłócił mi się z wyobrażeniami, które miałam o chodzących w białych garniturach dżentelmenach w kapeluszach panamskich na głowie i liniowcach, dumnie sunących po kanale panamskim? Tak, wiem, że mamy XXI wiek, ale ten obraz zawsze mi się nasuwa na myśl, gdy słyszę hasło „Panama”.

Boquete

Ale po kolei. Gdy za oknami autobusu przesuwał się płaski i monotonny krajobraz, stwierdziliśmy, że prosto z granicy jedziemy do „uroczo położonego w górach” Boquete. Miasteczko to, może i kiedyś było urocze, ale parę lat temu jeden z poczytnych magazynów amerykańskich umieścił je na liście najlepszych na świecie miejsc na emeryturę. Efekt jest taki, że angielski słychać równie często jak hiszpański, a w latynoamerykańskim stylu zabudowy dominują knajpki z nielatynowskim jedzeniem i cenami, które może są i dobre dla amerykańskich emerytów, ale nie koniecznie dla pary Polaków z plecakami. Ponoć kiedyś miasto miało bardziej lokalny charakter, mieli swoją coroczną imprezę z głośną muzyką i hektolitrami piwa, ale nie podobało się to mieszkającym Gringo, więc obecnie główną atrakcją jest festiwal kawy i kwiatów – rozrywka w sam raz dla emerytów. Nic to, nie przyjechaliśmy tu, żeby jeść naleśniczki, steki czy wąchać kwiatki, ale żeby wejść na wulkan Baru, z którego przy dobrej pogodzie można zobaczyć dwa oceany. Oczywiście nasze fatum wulkanowe znów na nas zaciążyło i przez cały nasz pobyt padał deszcz, nawet jak świeciło słońce, to padało!

Chyba jesteśmy jedyni, którzy z całej Ameryki Środkowej nie mają wypasionych zdjęć z wulkanów i historii o trudnych podejściach, pocieszając się, że zawsze to jakaś oryginalność, poszliśmy na ścieżkę Qetzali, gdzie oczywiście nie spotkaliśmy żadnego ptaka, za to utytłaliśmy się błotem. I tak wystrojeni udaliśmy się do Panama City.

Różne oblicza Panama City

Tam także nie potrafiliśmy znaleźć sobie miejsca dosłownie i w przenośni – wszystkie hostele były porezerwowane i skończyliśmy w norze, za którą przyszło nam zapłacić totalnie nieadekwatną cenę, a gdy nasze plecaki znalazły kąt dla siebie, to i my poszliśmy zwiedzać stolicę, która choć różnorodna, z charakterem metropolii, mieszaniną biedy i przepychu, pysznymi owocami morza, jakoś nie wywarła większego wrażenia.

Maleńka starówka nie wzbudziła naszego entuzjazmu, obecnie bardziej przypomina plac remontowy, bo większość kamienic przechodzi renowację i obok odpicowanych domów, stoją rudery, które nasunęły nam skojarzenie z Hawaną.

W sumie było jakoś tak martwo i bez klimatu, a po gorących ulicach przemykają się małymi stadkami turyści, oczywiście w kapeluszach panamskich. Trochę jakby skansen, który teraz jest pucowany po wieloletnich zaniedbaniach i tak się zastanawiam, czy renowacja tu pomoże, gdy wyniosą się stąd biedne rodziny i zostaną same wypieszczone domki, czy będzie tu więcej życia, czy po prostu więcej turystów w kapeluszach.

W stolicy najbardziej nam się spodobał widok na ciągnące się kilometrami wieżowce – siedziby banków, korporacji, apartamentowce i nadmorski bulwar. Dziwne miejsce, z jednej strony fascynujący ład architektoniczny i ilość tych budynków, a z drugiej przytłoczenie i aż nas przeszły ciarki, że można mieszkać w takim miejscu.

Pokręciliśmy się jeszcze trochę po starówce, na szczęście nie zabrakło fajnych graffiti: 

Nad Kanałem

No i na koniec kanał, który nie zapowiadał się fajnie, a w rezultacie najbardziej  nam się spodobał – ogromne statki przepływające przez śluzy i małe wózeczki, holujące je, obite gumą łodzie pomagające w sterowaniu. Jak na inżynierskie dziecko przystało, pozachwycałam się jakie to sprytne, duże i długie. Jak skoordynowane ze sobą (podobnego uczucia doświadczam na lotnisku, widząc jak cała masa niezależnych elementów, współpracuje ze sobą). I tylko gdzieś w środku pozostał żal, że nie ma już parowców, a zamiast eleganckich liniowców oglądam jakieś statki handlowe z Hongkongu…

I już mieliśmy stwierdzić, że Panamy nie lubimy wcale, póki nie dostaliśmy się na terytorium Kuna Yala, ale to temat na zupełnie inną historię.

Więcej zdjęć w galerii powyżej

Słyszysz miasto kolonialne i co myślisz? Barokowa architektura, kolorowe i zadbane kamienice, przestronny Rynek, muzea i zabytkowe kościoły, których więcej niż palców u ręki. Wszystko to jest w Granadzie. Lubimy zwiedzanie, dobrą architekturę, muzea. I choć gdzieś z tyłu głowy jest myśl, że nic co człowiek stworzy nie przebije natury, to i tak lubimy oglądać dzieła rąk pracy ludzkiej.

Czasem mam wrażenie, że mówienie o zabytkach jest passe, większość odhacza, bo w przewodniku wyróżnili, że to trzeba zobaczyć inni z pogardą nie jeżdżą w turystyczne miejsca, bo są tam turyści i kogo dziś interesuje sztuka dawna czy historia? A mi autentyczną przyjemność sprawia snucie się po starych i zadbanych uliczkach i zastanawianie się jak niegdyś wyglądało codzienne życie w danym mieście, co noszono, co jadano, gdzie bywano. Oglądanie parowego pociągu, wyłapywanie detali na barokowych fasadach kościołów czy patrzenie jak popołudniowe światło uwypukla żywe kolory kamienic. Cóż poradzić, taka ze mnie romantyczna dusza. Wreszcie po różnych górach, plażach, wioskach, wulkanach i mieścinach jesteśmy w mieście, które śmiało może dorównywać meksykańskim San Cristobal czy Oaxaca. I dajemy się mu porwać.

Jest turystycznie, drogo, ale nie czujemy, że znaleźliśmy się w Gringolandii, jak to miało miejsce w Antigua, gdzie na starówce słyszy się niemal wyłącznie angielski. Tu wciąż (poza głównym deptakiem turystycznym) jest Nikaragua. Wieczorem pod katedrą rozkładają się sprzedawcy przekąsek, a Parque Central zawsze jest pełen życia z głośnymi handlarzami, bryczkami dla turystów i weekendowymi grajkami. Poza zadbaną starówką są i dzielnice biedy, i część przemysłowa, a po wymuskanych parczkach biegają dzieciaki z piłką, czy spotykają się zakochane pary. Lubimy takie miasta, gdzie i jest na czym oko zawiesić, zarazem bez poczucia, że znaleźliśmy się w trybikach turystycznej machiny.

Gdy mamy dość odnowionych elewacji, uciekamy nad jezioro, gdzie na długim i zacienionym deptaku spotykamy niemal samych Nikaraguańczyków czy pokręcić się po wiecznie zatłoczonym, brudnym i głośnym targu albo pogapić się na starą lokomotywę, która stoi przy nieczynnym już dworcu. Gdy idziemy ulicą, pozdrawiają nas sąsiedzi, a lokalne pijaczki przebijają piątkę, zaglądamy do wnętrz domów – tu podobnie jak na Kubie – salony znajdują się od strony ulicy, drzwi przez większość czasu otwarte i patrzymy jak wielopokoleniowe rodziny siedzą w bujanych fotelach w środku lub na zewnątrz i toczy się sąsiedzkie życie.

Zasiedzieliśmy się tu trochę, wyleczyliśmy kryzys podróżniczy włoskimi lodami i własnym gotowaniem (żadnego ryżu, fasoli i kukurydzy!), a przy okazji dowiedzieliśmy się parę ciekawostek, o których nie piszą w przewodnikach.

Co ciekawego się dowiedzieliśmy o Granadzie?

W trakcie kalifornijskiej gorączki złota, trasa wodna przez Nikaraguę (w tym Granadę) była najszybszym sposobem na dostanie się ze wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych na zachodnie. Spragnieni bogactwa wszelkiej maści awanturnicy i miłośnicy przygód zahaczali o Granadę w swojej drodze bo bogactwo.

W ruinach szpitala, znajdujących się na uboczu miasta straszy! O 11 wieczorem pojawia się duch zakonnicy, która niegdyś opiekowała się chorymi. Połowa naszych sąsiadów zarzeka się, że ona nawiedza ruiny, nawet spotkaliśmy naocznych świadków. Niektórzy młodzieńcy wybierają się tam z dziewczynami, by zaimponować swoją odwagą. Duch ponoć jest nieszkodliwy, tylko rzuca cienie.

Choć ogólnoobiegowa wersja brzmi, że miasto to od zarania było konserwatywne,  w opozycji do Leon, my spotkaliśmy tu zaskakująco dużo dawnych guerrilleros. Poruszyło nas opowieści o ich młodych przyjaciołach, którzy zginęli podczas wojny domowej i ich rozgoryczenie obecną sytuacją, poczucie bycia oszukanym przez rewolucję Jeden z nich rzekł: „Chciałem obalić system, który teraz mogę przyznać, że był najlepszy, jaki spotkał Nikaraguę. Nie o taki kraj walczyłem.” A jego córeczka, stojąc na baczność zaśpiewała nam piosenkę partyzancką z rewolucyjnego Leon.

I wreszcie… mają nie tylko poliestrowe skarpetki! Po tylu setkach kilometrów, tylu sklepach, bazarach i targach znaleźliśmy ciemne i bawełniane! O naszych podróżnych bolączkach wspomnieliśmy tu. Raptem jedną przecznicę od Parque Central rozciąga się targ, zabytkowa hala już dawno przestała pomieszczać sprzedawców, więc okoliczne ulice zatłoczone straganami, handlarzami, samochodami, które trąbią na wszystkich i wszystko, a nad tym wszystkim już przed południem roznosi się nasilający się z każdą godziną zapaszek fermentujących owoców. Uśmiechnięte sprzedawczynie nie zawyżają cen na widok turysty i zwracają się do klienta per: „Serce moje” albo „Drogi” – tak nas tym rozczuliły, że wzięliśmy zapas skarpet i majtek na kolejne pół roku podróży.

I na koniec Afrik w roli maszynisty. Czemu tylu chłopców marzy o tym?

PS: Chyba żono kpisz sobie, ja przecież chciałem być zawsze Indianinem, ale jak o tym powiedziałem w ósmej klasie i się przy tym upierałem to mnie do psychiatry chcieli wysłać. Stanęło na wizycie u pedagoga  szkolnego  – 1988 rok. Taka mała dygresja.

Więcej zdjęć w galerii:

León Historyczne

Miasto pierwotnie założone u stóp wulkanu Momotombo, jednak w wyniku erupcji, zsotało przeniesione w obecne miejsce na początku XVII wieku. Przez wiele lat miasto pełniło rolę stolicy, rywalizując o ten tytuł z Granadą. Dziś pełne ludzi, samochodów, sklepów, sprzedawców i głośnej muzyki.

Ciężka bryła ogromnej katedry góruje nad wiecznie pełnym życia Parque Central, boczne ulice prowadzą do pamiątek po kolonialnej przeszłości, barokowe kościoły, mniej lub bardziej zadbane skwery i pałacyki miejskie. Zabytki kolonialnej przeszłości niszczeją, tynk gdzieniegdzie odpada, a zatłoczone miasto żyje swoim rytmem. Choć dla miłośników sztuki nie brakuje tu atrakcji – można zwiedzać zabytkowe kościoły, jest obszerna galeria malarstwa z pracami artystów z ostatnich 600 lat. Jednak wszystko to jakby znika w gwarnym i tłocznym charakterze miasta.

León Rewolucyjne

Leon już w XIX wieku uchodziło za miasto postępowe i liberalne, taką opinię ma do dzisiaj.  W czasach wojny domowej miasto było głównym bastionem Sandinistów, sympatie te zresztą utrzymują się do tej pory, o czym świadczą liczne propagandowe murale i graffiti, które nadają miastu charakteru. I to nam się chyba najbardziej spodobało, większość czasu, włóczyliśmy się po ulicach, wypatrując kolejnych perełek, co nasunęło nam skojarzenie z Kubą.

Kuriozalne Muzeum

Wspomnieliśmy o Muzeum Legend i Tradycji już wcześniej – wiele figur z masy papierowej w strojach tradycyjnych albo XIX-wiecznych, niekiedy w dziwnych pozach, niestety bez większych objaśnień dla turysty, który chciałby dowiedzieć się coś więcej. Jest tu czołg z czasów wojny domowej, informacja o więzieniu z czasów dyktatury, kolorowe mozaiki, ludowe figurki. Czujemy się jak w surrealistycznym śnie, gdzie nie mające nic ze sobą wspólnego elementy układają się w jaką przedziwną całość, której znaczenia nie rozumiemy, a szkoda… Jako, że mamy potrzebę choć minimalnego ogarnięcia świata rozumem, nadajemy własne znaczenia, obserwowanym obiektom, w ten sposób spotkaliśmy prawie krakowskiego lajkonika, prawie meksykańskie święto zmarłych, a Afrik znalazł potencjalnych kolegów

Zobacz więcej zdjęć w galerii:

Ten las żyje, jest domem, schronieniem, miejscem współpracy i rywalizacji, walki o byt. Niezliczone ilości insektów, pająki, nietoperze, gady, kolorowe ptaki i małpy koegzystują ze sobą. A my czujemy się w tym wszystkim tacy mali i zagubieni. Ruiny zeszły na dalszy plan. Zresztą, te sterty kamieni porośnięte krzewami i drzewami na śmiesznych piramidokształtych pagórkach. Cóż to jest? Niegdyś było to potężne miasto, dziś zawładnęła nim natura. Konary rozsadzają schody prowadzące zapewne do jakiejś świątyni. Dawniej wstęp mieli tu tylko wybrani, dziś jest to gruzowisko w oceanie zieleni. Czy człowiek może zdominować planetę? Czy faktycznie jest w stanie „czynić sobie ziemię poddaną”? Czy można ujarzmić taki żywioł?

Poza tym w dżungli żyją złośliwe karły. Zamieszkują jaskinie, ale zdarza się, że wypuszczają się w okolice osad ludzkich, by wieść mieszkańców  na manowce. Jeśli w selwie spotkacie takowego, nie ulegajcie nigdy jego podszeptom! Będzie prowadził Was drogą na około, spędzicie dzień cały na wędrówce, a w rezultacie okaże się, że wróciliście do punktu wyjścia. Gdy pytamy Rodolfo czy to taka legenda, poważnieje i mówi, że wręcz przeciwnie. Spotkał nawet jednego koło swojej wioski, siedział taki na drzewie i obserwował okolicę. Nasz przewodnik pokłonił mu się grzecznie i pozdrowił, ale ten  go zignorował. Może to i lepiej, bo jeden z sąsiadów, spotkał karła po pijanemu – ocknął się dopiero po dwóch dniach w dżungli, gdy jego ciało oplatały liany. W gąszczu zieleni, której wzrok nie jest w stanie przebić, gdzie przyroda manifestuje swą potęgę, jesteśmy w stanie uwierzyć w tę historię; jak i w to, że wioska naszego przewodnika, ma też opiekuna pod postacią ptaka, który zjawia się tylko wtedy, gdy ma nastąpić jakieś nieszczęście czy zagrożenie i ostrzega mieszkańców swoim śpiewem.

Pogranicze Meksyku, Gwatemali i Belize gęsto porośnięte lasami deszczowymi kryje w sobie wiele ruin dawnej cywilizacji, część o sobie przypomina tylko w formie podejrzanie równomiernych pagórków, część czeka na odnalezienie. Pierwszy raz zwiedzając ruiny bardziej na nas wrażenie zrobiło otoczenie – zachwyt nad mnogością żyjących tu stworzeń i podziw dla Majów, że w takich warunkach, byli w stanie stworzyć imperium i nauczyli się koegzystować z puszczą. Zamiast wypatrywać kolejnych płaskorzeźb chłonęliśmy śpiew ptaków, próbując zlokalizować z którego drzewa dochodzi. Podglądaliśmy jak małpy ganiają po drzewach, a iguany – niektóre metrowe i niesłychanie kolorowe szybko przebierają krótkimi nóżkami, uciekając przed obiektywem. Na pożegnanie z Meksykiem, który pokochaliśmy, postanowiliśmy zafundować sobie zwiedzanie ruin Majów w Toninie, Palenque, Bonampak, Yaxchilan i oczywiście słynny gwatemalski Tikal zagubiony w morzu zieleni.

Paradoksalnie, okazało się, że miejsca łatwo dostępne, jak Tonina (położona jeszcze w górach) i sławne jak Palenque czy Tikal okazały się bardzo kameralne, a „niedostępne” Bonampak i Yaxchilan wręcz przeciwnie. Cóż, niedostępność, nie tylko nas przyciągnęła. A to, co miało być tak odludne i zapomniane w lasach deszczowych, przestaje być takie, gdy podjeżdża duży autokar wycieczkowy z głośną grupą niemieckich turystów lub gdy ustawia się kolejka łódek wysadzających pasażerów przy pomoście w Yaxchilan.  Zwłaszcza to miejsce kusiło nas swym malowniczym położeniem nad rzeką Usumacintą. Tuż przy granicy z Gwatemalą i dostępne jedynie droga wodną. Gdy płyniemy motorówką czujemy się jak Krzysztof Kolumb, jadący poznawać nowe ziemie, szeroka rzeka i nasza motoróweczka leniwie wyprzedzająca kolorowe ptaki. Czar jednak pryska, gdy po chwili wyprzedzają nas kolejne łodzie wyładowane turystami. Widać każdy chce być Kolumbem i dotrzeć tam, gdzie tak niedostępnie. Jakże naiwne było nasze myślenie, cóż na osłodę możemy dodać, że zwiedzaliśmy przynajmniej swoim tempem, w ciszy i udało nam się zobaczyć sporo zwierzaków.

Obraz kaskad, dżungli i ruin zabraliśmy ze sobą, gdy następnego dnia przekroczyliśmy granicę Meksyku, w trakcie tej podróży już tam nie wrócimy… Pięć minut na łodzi i już jesteśmy w Gwatemali. Wioska Tecnica, do której przybijamy w mapach googla nie jest nawet podpisana, po prostu kawałek bezimiennej drogi naprzeciwko meksykańskiej Frontera Corozal. Punkt kontroli granicznej w Bethel oddalony o godzinę jazdy, a nasza trasa do Flores przez cztery godziny wiedzie po drodze z wertepami i koleinami. Rowerem szybciej byśmy się przemieścili, ale jest naprawdę fajnie. Za oknem selwa poprzecinana co jakiś czas pastwiskami, lagunami i małymi osadami. Niegdyś to wszystko był las, drzewa wykarczowano, by pozyskać teren pod uprawy kukurydzy i pastwiska dla bydła. Tu człowiek zwyciężył przyrodę, tylko na jak długo?

Potężny Tikal niegdyś jedno z najważniejszych miast Majów, dziś tonie w zieleni, a poszczególne piramidy zostały tylko do połowy odsłonięte. Sylwetki wielu budynków zarysowują się pod bujną roślinnością, a wesołe małpki, skaczą po ruinach nic sobie nie robiąc ze Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Zobacz więcej w galerii:

San Andres Xecul

Absolutny hit jak dla nas. Jeden z najbardziej kolorowych kościółków na naszej drodze. Choć poszczególne elementy są nieco koślawe, całość sprawia niezwykle urocze wrażenie. Tu i ówdzie aniołki, kolby kukurydzy, rośliny, kolumienki, a wszystko to na wściekle żółtym tle. W miejscowości jest jeszcze jeden kościółek, o nieco skromniejszej dekoracji, ale utrzymany w podobnej kolorystyce, a tuż obok niego –  święte miejsce Majów, ołtarz, ognisko i świetny widok na okolicę.

Fuentes Georginas

Gorące źródła i to dosłownie. W malowniczej, górskiej scenerii kilka baseników o kamiennych brzegach, otoczonych roślinnością. Woda jest tak ciepła, że nawet najtwardsi wymiękają po paru minutach w basenie najbliżej źródła. Dylemat jest taki czy odmaczać skórkę w gorącej wodzie czy wyjść i po chwili telepać się  zimna. Wskakując do najcieplejszego basenu, woda sparzyła nam zadki i wyrwało nam się popularne, brzydkie polskie przekleństwo. Siedzący obok Gwatemalczyk podchwycił, mówiąc z entuzjazmem: „Esto es muy fuerte polabra en Polonia” i bajera zaczęła się kręcić. Okazało się, że był w naszym kraju, dalsze pluskanie upłynęło na miłej konwersacji i umówieniu się na kolejną wycieczkę.

Laguna Chicabal

Wulkan, który zamiast krateru ma… jezioro. Piękna, błękitna laguna, otoczona zalesionymi brzegami. Droga wpierw wiedzie przez lasy i pola, z widokiem na wulkan Santa Maria. Następnie dochodzi do punktu widokowego, gdzie w pełni można podziwiać święte jezioro Majów. Gdy schodzimy w dół po około sześciuset schodach znad jeziora zaczyna unosić się mgła i klimat robi się naprawdę bajkowy. Tylko czekać, aż wiedźminka Ciri wyjedzie na Kelpie z oparów nad wodą. Patrzymy, jak urzeczeni, niestety żadna Pani Jeziora, ani inna wróżka się nie pojawia.

Gdy spacerujemy wśród brzegów, zauważamy, co kawałek majański ołtarz. Każdy poświęcony jest innemu nagualowi. Nad jeziorem regularnie odbywają się ceremonie, niestety i tym razem nie mieliśmy szczęścia zobaczyć ich. Na wycieczkę poszliśmy z dwoma przesympatycznymi Gwatemalczykami, więc poza świetnym spacerem, było sporo konwersacji na tematy wszelakie, ten, który był w Polsce popisał się świetną znajomością dań naszej kuchni i to z polskimi nazwami! Nasz sympatyczny kolega gustował głównie w pierogach i gołąbkach, nie pogardził też żurkiem, ani maślanką, jeśli serwowana z ziemniakami z jajkiem. Siłą rzeczy zrobiliśmy się bardzo głodni i zatęskniliśmy do domu.

Aby ukoić ten żal, narobiliśmy kopytek w hotelowej kuchni, zamiast sosu grzybowego poszedł zagęszczony krem grzybowy w proszku i była uczta. Z patriotycznym namaszczeniem, wszamaliśmy całą michę na raz I tak oto przekleństwo w miejscu publicznym, doprowadziło do obżarstwa.

Zobacz więcej zdjęć w galerii: