Selva jest miejscem, gdzie wszelakie życie wydaje się wręcz namacalne – niezliczone gatunki roślin, owadów, schronienie wszelakiej zwierzyny i ptactwa. Paradoksalnie, w miejscu, gdzie wszystkiego jest tak wiele, głód jest realnym zagrożeniem. Przez dwa tygodnie postanowiliśmy żyć jak Indianie, z zapasów wzięliśmy przede wszystkim ryż, mąkę i sól, a całą resztę mieliśmy kupić lub wymienić. Efekt był taki, że pierwszy raz zjedliśmy więcej dzikich zwierząt, niż ich zobaczyliśmy. A sami musieliśmy zmienić sposób myślenia, wszak zjedliśmy nie raz dziczyznę, co do której gdzieś z tyłu głowy świeciła myśl, że to przecież zwierzę tak egzotyczne i tak nie można, bo jeszcze mój obiad zagrozi populacji gatunku. Alternatywą byłoby zjedzenie manioku.

Indianin nie poluje na zapas, Indianin nie poluje dla adrenaliny i trofeów. Indianie polują, by przeżyć;  dzielą się swoją zdobyczą i nigdy nie marnują żywności. Czasem dla nas wszystkich były dwie niepozorne rybki do podziału, innym razem ptak, nieco mniejszy od kurczaka, czasem nie było mięsa i z manioku lepiliśmy placki. Niezależnie co lądowało na talerzu, było rozdzielone między wszystkich, co więcej, nic się nie marnowało. Bo przecież głowę i nogę też można zjeść, a z niektórych wnętrzności nawet rosół ugotować. Przy jedzeniu się nie grymasi, bo alternatyw zbyt wiele nie ma. Gdy pytam Luz Marii, a co się dzieje, gdy myśliwy nic nie upoluje i nie złowi? Nic się nie dzieje – odpowiada. Jemy maniok, a czasem tylko wypijemy chcichę i idziemy spać, może jutro będzie lepiej.

W miejscach oddalonych od typowych sklepów, w miejscach, gdzie niekiedy cała rodzina ze swoim dobytkiem zmieściłaby się w jednym canoe, trzeba być samowystarczalnym. Na maleńkich przydomowych poletkach można uprawiać maniok, ziemniak chiński i camote – wszystkie mają smak mniej lub bardziej słodkiego ziemniaka i stanowią bardziej zapychacz, niż źródło energii. Do tego platany, czasem jakieś limony, Male pikantne papryczki przy odrobinie szczęścia można i na papaję trafić, trochę ziół. To wszystko.

Niekiedy przy domostwach pałęta się parę podskubanych przez psy kurczaków i o ile puma nocą ich nie pożre, to rodzina będzie miała z nich posiłek. Całą resztę jedzenia należy zdobyć, znaleźć w selvie, upolować  lub złowić, a tradycyjne metody obróbki mięsa – dymem z ogniska pozwalają nawet obyć się bez soli. Ta sama sól, o której nasi lekarze mówią biała śmierć, w selvie jest traktowana jako niezwykle pożądany podarunek i  gdy ktoś z wioski wybiera się do miasta, to jednego można być pewnym – wracając przyniesie soli.

Rosół z kajmana i wędzony penis.

Gdy Nantu opowiadał nam  o obyczajach lokalnych zwierząt, zawsze, ale to zawsze dodawał, że tak w ogóle, to jest bardzo smaczne. W trakcie pobytu nie raz mieliśmy okazję przekonać się osobiście i  spróbować dzikiej zwierzyny. Jedliśmy rosół z pancernika o intensywnym smaku, zupki rybne, wywar z guanty (zwierz wielkości prosiaka, nieco podobny do świnki morskiej) o delikatnym smaku, tapira pieczonego na ogniu, a nawet wędzone żeberka małpy, gotowanego kajmana (nie do wiary, że stwór wyglądający tak groźnie ma tak delikatne mięso!) czy pieczone pekari (amazoński odpowiednik dzika). Najsmaczniejszy z tego wszystkiego okazał się jednak wędzony penis tapira – niczym dobrze uwędzona szynka o zapachu ogniska. Indianie wieżą, że gdy mężczyzna spożywa ten przysmak, to i jego organ nabiera większego wigoru

Mięso zazwyczaj przyprawia się małymi pikantnymi papryczkami, które podobno usuwają pasożyty z przewodu pokarmowego.

Mięsko? A skąd masz? Przypełzło….

Gdyby ktoś mi powiedział, że będę jadła larwy, a nawet samodzielnie wyszukiwała je w pniu, to powiedziałabym, że go rozum opuścił. Nie mniej nie raz i nie dwa jedliśmy gusano, które według Indian najlepiej spożywać na surowo, czyli żywe, bo mają dużo witamin, a także szereg mocy leczniczych od astmy po afrodyzjak. Nam najbardziej smakowały przypiekane na ogniu i lekko chrupiące.

Nie są to jedyne owady, które można jadać. Próbowiliśmy też małych cytrynowych mróweczek, żyjących w pąkach jednej z roślin, żuków, włochatą larwę (jadalną) tylko po uwędzeniu. A gdy raz w przypływie paniki, zawołałam Nantu, że pod jednym pokrowcem mamy pełno życia, to z radością oznajmił: „O termity!”. Po czym całą garść wsadził sobie do buzi i zjadł.

Amazonka zdrój

Kolejny selvowy paradoks to woda – choć jest wilgotno, a niekiedy wręcz koszmarnie mokro, woda pitna nie jest wcale taką oczywistą sprawą. Indianie rozróżniają wodę do picia i do mycia. Początkowo mieliśmy pewne obawy, czy nasze europejskie żołądki nie rozchorują się po indiańskiej wodzie – nic bardziej mylnego. Przez calusieńki pobyt, nie przydarzyły nam się żadne tego typu przykre dolegliwości. Jednak strumienie, to nie jedyne źródła wody w selvie. Gdy mężczyźni udają się na polowanie w głąb selvy, brak wody uzupełniają pijąc bezpośrednie z lian unii de gato lub rozcinając owoc chapi o zdrewniałej, kolczastej skórze.

Chapi w zależności od poziomu dojrzałości może być wypełniony wodą lub białym, galaretowatym miąższem. Gdy pytam, czy każda liana nadaje się do picia, dowiaduję się, że absolutnie nie, są też trujące, spożycie zawartości których, kończy się śmiercią spragnionego wędrowca. Patrzę z podziwem na Indian, choć usiłuję dopatrzeć się różnic, to dla mnie wszystkie liany wyglądają tak samo.

Maito – danie godne bogów.

Mianem tym określa się każde danie, które zostało zawinięte w duże liście i w ten sposób dusiło się przy ogniu. W warunkach selvy najczęściej w ten sposób przyrządza się ryby, węże oraz palmito, czyli posiekany, nieco miękki trzon pnia palmy (tej samej z której pozyskuje się larwy).

Platan i maniok na tysiąc sposobów.

Gdy niestety myśliwym nie uda się nic upolować pozostają zapychające platany i maniok, można je gotować, smażyć (jeśli dysponujesz olejem), opiekać nad ogniem, zetrzeć i zagęścić nimi zupę albo zmieszać z mąką i usmażyć tortille de platanos lub de yuca. Jeśli w plecaku zachowała się przypadkiem odrobina dżemu, to otrzymujemy z tego całkiem smaczne śniadanie!

Plując do miski – chicha

I na koniec trzeba popić. Najbardziej popularne zioła to nieco gorzkawa huayusa i hierba Luisa, czyli trawa cytrynowa. Jednak Indianie piją przede wszystkim chichę, czyli napój ze sfermentowanego manioku, choć maniok można zastąpić też innym warzywem lub owocem. Jak to się robi? Gotujemy maniok przez trzy godziny i miażdżymy na papkę, jeśli znajduje się twarde kawałki, to kobieta z pomocą córek przeżuwa je dokładnie i pluje z powrotem do miski. Proces ten trwa, aż papka stanie się miękka, a miazga manioku nabierze słodkawego smaku.

Następnie odstawia się na bok, po czym dodaje ciepłej wody. Sfermentowany napój jest gotowy do spożycia po jednym dniu, ma wtedy słodkawy posmak. Im dłużej stoi, tym bardziej kwaskowaty smak nabiera, zwiększa się też zawartość alkoholu. W smaku przypomina coś między serwatką, a podpiwkiem. Choć dla człowieka z Zachodu proces produkcji chichy, może wydawać się nieco obrzydliwy, to dla Indian jest to ważny napój, który pije się przy wszelkiego rodzaju okazjach i bez okazji. Produkcja chichy w Amazonii jest domeną kobiet i niegrzecznością jest odmówienie poczęstunku. Jeśli mężczyzna ma kilka żon, każda osobno przygotowuje napój i częstuje nim gości. Jedna z poznanych Indianek – żona wodza sąsiedniej wioski, śmieje się, że chicha jest jak dusza kobiety, która ją przygotowuje, po czym dodaje, że jej jest najmocniejsza i nie sposób odmówić. Uwierzcie, Doña Mercedes Armanda Vargas  nie jest osobą, z którą chcielibyście zadrzeć.

A teraz czas na morał tej historii, ponad dwa tygodnie dzikiej kuchni i nieprzetworzonego jedzenia, efekt był taki, że gdy Piotrek dorwał ciasteczka z supermarketu i zjadł ich całą garść, to dostał wysypki ze swędzeniem na niemal tydzień, a Ani organizm oczyszczał się jednym z końców układu pokarmowego

A Wam co z kuchni amazońskiej wydaje się najbardziej atrakcyjne?

Na Salento cieszyłam się, odkąd wiedziałam, że istnieje – niewielkie miasteczko położone w Zona Cafetra, słynne między innymi z kolorowych detali w zabudowie. Może za wiele widzieliśmy już klimatycznych i uroczych miasteczek, ale Salento samo w sobie rozczarowało. Kolorowe domy są, ale przede wszystkim na głównym turystycznym deptaku, a w kolorowych domach, kolorowe pamiątki po mniej kolorowych cenach – nie wiedzieć czemu w dużej mierze wytwarzane w Azji Południowo – Wschodniej.

Jak przystało na kawowe zagłębie, nie mogło zabraknąć też kawiarni i tajemnicą Poliszynela pozostanie dla nas dlaczego najdroższe cappuccino piliśmy właśnie tam (wysokie koszty transportu czy fakt, że Zona Cafetera znajduje się na liście UNESCO?). No nie chwyciło nas za serce to miasteczko, czasem tak bywa po prostu i nie pomogła ani górska okolica, ani słynna Valle del Cocora, która w weekend okazała się niemożliwie zatłoczonym i głośnym miejscem. I gdyby nie trucha, to ślad w pamięci po pobycie tam szybko by się zatarł.

Niezły paradoks, jechać do krainy kawy i rozsmakować się w rybie. Ale po kolei, filet z pstrąga zapiekany w gęstym sosie z serem jest specjalnością regionu – w każdej restauracji i ulicznej knajpie można kupić w sosie grzybowym, z czosnkiem, z owocami, z krewetkami – do wyboru, do koloru. Nie mogliśmy sobie odmówić i gdy spróbowaliśmy… to nasz pobyt wydłużył się, na zasadzie, to jeszcze jeden pstrąg i wyjedziemy z przepisem oczywiście.

Podejście pierwsze – pochlebstwo

Upodobaliśmy sobie jedną knajpkę, gdzie rodzajów sosów było chyba ze dwadzieścia w tym np.  w sosie mango, ananasowym albo sosie kawowym, gdy podpytaliśmy właścicielkę, odpowiada, że to specjalność knajpy, ale cieszy się, że smakowało. Nic to, drążę dalej:

– Ten sos to chyba na bazie beszamelu?

– Tak trochę, ale nie do końca.

– Dużo soku  z mango pani dała? – próbuję z innej strony.

– Tak, sok z mango jest bardzo ważny…

– A! czyli jest jedna baza, a na koniec dodaje się inne składniki i jest sos mango albo sos kawowy – mówię z nadzieją.

– Nie, każdy sos gotuję osobno – to mnie zgasiła!

Podejście drugie – przekupstwo

Próbujemy następnego dnia, konkretny napiwek i zagaduję od niechcenia, że bardzo pyszne i po powrocie chciałabym ugotować, więc może jakieś wskazówki. W odpowiedzi Pani śmieje się i mówi, że to jej tajemnica.

Podejście trzecie – właścicielki nie ma

Przychodzi kelnerka i pyta jakiego pstrąga dzisiaj chcemy i czy podać lemoniadę, jak wczoraj (ha! Jesteśmy stali klienci). Tym razem decydujemy się na rybę w sosie babci i z krewetkami. Zagaduję kelnerkę:

– A ten sos babci to z czego zrobiony?

– Jest bardzo smaczny.

– Ale jak go się robi? Na śmietanie? Z mozzarellą? – zgryźliwie dorzucając w myślach: „Z babci?”

– Nie wiem z czego jest zrobiony.

– Ale jak to???

– Nasza szefowa przychodzi pierwsza i gotuje sama, my przychodzimy dopiero jak sosy są gotowe i żadna z nas nie wie, jak dokładnie ona to robi.

– Aha, no to poproszę z tym sosem – niespodzianką.

Podejście czwarte – pytamy każdego

Poznanie przepisu na pstrąga zaczęło przybierać postać jakiejś obłędnej misji, pytam gospodyni, ale nie wie, pytam ulicznych sprzedawców, w końcu któryś mówi coś więcej:

– To sos na mleku.

– Ale jak na mleku? Co się z tym mlekiem robi?

– No jak to co? Sos na mleku się robi…

To się dowiedziałam…

Podejście piąte – wujek Google radzi

Parę pstrągów później, gdy spodnie zaczęły się robić przyciasne, opuściliśmy  Salento i zaczęłam szukać w Internecie przepisu – okazało się, że albo jest tak oczywisty albo tak owiany tajemnicą, że nic specjalnego przez parę godzin nie znalazłam. Poza jednym podcastem, z którego dowiedzieliśmy się, że pstrąga z czosnkiem w sosie grzybowym robi się tak:

Filet skrapia się cytryną, solą; naczynie wykłada  folią aluminiową posmarowaną masłem, a rybę piecze w sosie z przyprawami (czosnek, bazylia, pietruszka – co kto lubi) i posypuje z serem (może być mozzarella), następnie piecze się w 320 (?!) stopniach. A tajemniczy sos, to krem pieczarkowy z torebki wymieszany z mlekiem (a nie wodą).

Innymi słowy lipa, to, co jedliśmy na pewno nie było z zupki w proszku.

Więc zamiast podawać Wam przepis na pysznego pstrąga, kończymy z dramatycznym apelem – ktokolwiek widział, ktokolwiek wie, prosimy o porządny przepis na pstrąga, najlepiej w sosie z mango!

Zasadź ziarenko

To nie takie proste, nie wystarczy, że wsadzisz ziarenko w ziemię i zakopiesz. Gdy nasionko wykiełkuje, po 2 miesiącach rozsadza się roślinki do pojedynczych worków, gdzie spędzą kolejne 4 miesiące. Dopiero wtedy przesadza się je na właściwe pole. Najlepiej, jeśli krzaki kawowe wzrastają w cieniu innych drzew – zapobiega to utracie wilgoci, bo drzewa dają nieco cienia. Ma to też niebagatelne znaczenie dla środowiska, gdy zaniechuje się wycinania drzew pod plantacje kawowe. Taka kawa będzie miała certyfikat dbania o lasy.

Kup krowę (albo świnię) i czekaj

Twój krzaczek od ziarenka potrzebuje niemal trzech lat, aby wydać pierwsze owoce. Możesz z nim rozmawiać (tak, jak rozmawiasz z roślinkami, to podobno lepiej rosną). W tym czasie, możesz zająć się krową, jest bardziej kontaktowa, da Ci mleka do kawy, a ponadto wyprodukuje nawóz. Swój krzaczek możesz też nawozić odchodami świni, liśćmi, które spadły z drzew czy łupinkami kawowych ziarenek. Jeśli jako nawozu nie używasz żadnych chemikaliów, nie zanieczyszczasz gleb i wód – Twoja kawa jest organic.

Zbierz owoce

Najlepsze owoce kawowiec daje między 2 a 5 rokiem owocowania, niemniej jeden krzaczek (po przycinaniu gałęzi) może owocować nawet 20 lat! W Kolumbii zbiory odbywają się dwa razy do roku. Jeśli Ci się poszczęściło, Twój krzaczek może dać Ci nawet 10 kilo owoców w jednym zbiorze. W przeciwieństwie do Brazylii, w Kolumbii i w wielu krajach Ameryki Środkowej kawę zbiera się ręcznie. Wprawny pracownik w ciągu dnia potrafi zebrać nawet 120 kg owoców. Kolumbijskie prawo zabrania pracy na plantacji osobom niepełnoletnim (poniżej 18 roku życia), jednak w praktyce wiele zależy od właściciela. Dzienny zarobek zbieracza wynosi 30-40tyś kolumbijskich pesos, czyli ok. 15$.

Zdejmij skórkę i namocz

Jak w instrukcji, poniżej macie zdjęcie jak wygląda stara maszynka obsługiwana ręcznie, obecnie ten proces jest mechaniczny.

Następnie kawę moczy się przez około 12 godzin, aby ziarna uległy fermentacji.

Wysusz

W Ameryce Centralnej częstym widokiem była kawa susząca się na słońcu w trakcie pory suchej, w kolumbijskiej Zona Cafetera ziarna suszy się często pod foliowym daszkiem z uwagi na ryzyko opadów. Nie zapomnij mieszać swoich ziaren, żeby nie spleśniały. Gdy wilgoć jest duża suszenie ziaren może zająć nawet 2 miesiące.

Sortuj i zdejmij łupinkę

Wysuszone ziarna sortuje się, pracę tą wykonują kobiety, bo ponoć są dokładniejsze. Lepszej jakości ziarna idą w większości na eksport.

Upraż

Obecnie koncerny kupują zielone ziarna, a następnie te trafiają do palarni – w zależności od długości trwania procesu kawa będzie miała inny kolor. Nie mniej nie raz i nie dwa spotkaliśmy ludzi, którzy sami palą kawę – wystarczy do tego piec jak na barbaque i sitkowy, metalowy pojemnik, którym równomiernie obracamy. Nie masz swojego grilla? No problem, patelnia też się nada.

Zmiel

Ziarna w całości lepiej zatrzymują aromat, jeśli jednak masz ochotę się napić, niezbędne będzie zmielenie ich.

Wstaw wodę i weź skarpetkę

Jak świat długi i szeroki sposoby parzenia kawy są różne – można w kawowym czajniczku, zalać sobie niezwykle popularną niegdyś w Polsce „plujkę”, sprawić sobie ekspres. Jak to się robi w Kolumbii? Weź skarpetkę, zrobi za filtr. Wsypujemy czubatą łyżkę kawy do naszego filtra i zalewamy wodą w temperaturze ok. 90 stopni Celsjusza.

Twoja kawa jest gotowa, smacznego!

A i najważniejsze, żeby Twoje ziarenko zakiełkowało i wydało odpowiednie owoce, niezbędny jest odpowiedni klimat. Plantacje kawowe w Kolumbii znajdują się na wysokościach 1200-2000 metrów. Ale kto by nie chciał mieć ogródka w takim miejscu?

Ciekawostki przy filiżance kawy:

Ze 100 kg owoców, otrzymujemy raptem 20 kg gotowej kawy.

Jeśli płacisz 1$ za filiżankę kawy, na plantację trafia około 5 centów, do pracowników 8 centów, około 2/3 zysków trafia do importerów. W sumie raptem 15 centów zostaje w kraju pochodzenia kawy.

Kawa uprawiana była w Etiopii już w I w.p.n.e., popularność w Europie zyskała dopiero w XVII w.

Kawa drugiego gatunku nie zawiera mniej kofeiny niż ziarna pierwszej klasy, różnica polega na smaku. To, że kolumbijskie tinto jest słabe i lurowate, wynika z rozwodnienia.

Zbiory dobrej kawy, potrafią być zamawiane z trzyletnim wyprzedzeniem.

To, że kawa jest organic czy ekologiczna nie oznacza, że na plantacji nie pracowały dzieci albo, że plantatorzy otrzymują godziwe wynagrodzenie. W wielu krajach Ameryki Środkowej, dzieci pomagają w gospodarstwach, w tym na rodzinnych plantacjach kawowych. W trakcie całej naszej podróży nie spotkaliśmy się z możliwością zakupu kawy ze znakiem fair trade (tak wiemy, ten szczytny zamysł też nie uniknął afer).

Choć Kolumbia, będąca trzecim na świecie producentem kawy i słynie z jej doskonałej jakości, to ciężko jest trafić dobrą kawę w tym kraju, podobnie jak w całej Ameryce Łacińskiej. Obecnie raptem około 25-30% kawy nie trafia na eksport, ale na rodzimy rynek i piją ją chyba głównie turyści, dla wielu mieszkańców, jest po prostu za droga.

Wyglądająca jak podróba Starbucks sieć kawiarni Juan Valdez Cafe jest firmą kolumbijską – duże Cappuccino z przybajerzonym obrazkiem na piance kosztuje około 3$, dla porównania uliczne tinto, jakieś 20 centów.

O kuchni nie pisaliśmy już bardzo dawno. Przyczyn tego stanu rzecz y jest kilka – po pierwsze naprawdę nie lubimy potraw z Ameryki Środkowej, po drugie, jak już dorwaliśmy coś smacznego (czytaj zupę ze skorupiaków), to wsuwaliśmy jak zahipnotyzowani, zapominając zrobić zdjęcie. Najwyższa pora nadrobić ten stan rzeczy o napisać trochę o kolumbijskim jedzeniu, które w naszej ocenie waha się od przepyszne do fatalne, w zależności od tego kto je przyrządza i co jemy. Ale po kolei…

Śniadanko

Jeśli nie jesz na ulicy, to tradycyjne śniadanie najprawdopodobniej będzie zawierało jajka wedle upodobania – sadzone lub jajecznicę z cebulą  i pomidorem. Do tego dostaniesz arepę, czyli coś między plackiem a chlebem, na bazie kukurydzy. W ogóle z arepami to ciekawa sprawa – mogą mieć różne kształty, grubość i zasadniczo różnić się smakiem. Najlepsze jakie jedliśmy, to te przygotowane przez domowe gospodynie – świeże, lekkie i mało tłuste. Arepę zazwyczaj nadziewa się serem campesino, biały, w smaku nieco przypomina coś między bryndzą albo białym krowim serkiem.

Po śniadaniu kawa albo czekolada na gorąco.

Czekolada, to po prostu napój jak kakao, z kawą to w ogóle ciekawa sprawa. Zacznijmy od tego, że w miejscach nieturystycznych po południu w ogóle nie sprzedają w restauracjach kawy! Wtedy z odsieczą przybędzie Ci uliczny sprzedawca tinto. A co to tinto? To kawa drugiego sortu (generalnie taka dominuje w Kolumbii), gotowana z wodą w garnku i potem przedzecana lub od razu przelewana przez filtr. Jest słaba i potwornie słodka, ale za to tania. Jeśli chcesz naprawdę dobrą kawę, to niestety musisz pofatygować się do droższej kawiarni, tam w ramach rekompensaty poniesionych kosztów mogą wyczarować Ci nawet misia na piance z mleka czy inne serduszko.

Przedpołudniowa przekąska

Ulice kolumbijskie nie dadzą Ci umrzeć z głodu. Przed południem natkniesz się na wielu sprzedawców arepy oraz innych wynalazków bazujących na kukurydzy np. bonuelki, które smakują jak pączęk z kukurydzy. Wśród przekąsek ulicznych możesz też trafić na panierowane jajka – z całą pewnością nie są to dania dla osób dbających o figurę.

Gdy szukasz czegoś lekkiego, rozejrzyj się za straganem z owocami, uśmiechnięte sprzedawczynie mają już przygotowane porcje arbuzów, ananasów, papai i innych owoców, możesz trafić nawet na kolumbijskie truskawki. Generalnie warzywa i owoce to po prostu odjazd – soczyste i pyszne!

Obiad, czyli nie jest tak źle, jak mogłoby być

Typowe almuerzo w taniej knajpce, nie różni się specjalnie od kuchni Ameryki Środkowej, czyli ryż, kawał mięcha lub ryby i sałatka, do tego zazwyczaj tajadas lub patacones (czyli smażone platany) albo porcyjka fasoli czy juki. Innym słowem bywa całkiem różnorodnie, ale niekoniecznie pysznie. To, co jest niewątpliwym plusem, to, że obiad w cenie ma zazwyczaj zupę (ostatnią zupę spotkaliśmy w okolicach Salwadoru) i napój. Często też używają kolendry (którą uwielbiamy!). Na wybrzeżu ryż może być wymieszany z kokosem.

Ciekawą sprawą jest banan, a raczej platano – tu nie kroi się go, ale często miażdży i powstaje z tego ogromny bananowy chips lub kilka mniejszych.

Oprócz tego Kolumbia oferuje sporo innych dań np. cazuela de frijoles (czyli gulasz z czerwonej fasoli i mięsa), tamale (masa kukurydziana w liściach bananowca) i całkiem pokręcone zupy od tradycyjnej sancocho (rosół często z bananami, ziemniakami lub juką, warzywami i kukurydzą) po najdziwniejszą, jaką trafiliśmy, czyli mleczna z jajkiem na miękko, serem, bułką i górą kolendry. Jednak absolutnym hitem okazały się pyszne pstrągi z Salento – zapiekane z sosem.

Na popitkę

Sok to nie taka oczywista sprawa, bo mianem tym określa się zarówno świeżo wyciśnięte pomarańcze, jak i koktajle owocowe na bazie mleka lub wody z dużą ilością cukru, które są pyszne, ale koło soku to w ogóle nie stały.

Na słodko

Może nam to w poprzednich krajach umknęło, ale w Kolumbii niesłychanie popularna jest panela, czyli cukier z soku trzciny cukrowej, sprzedawana w twardych krążkach i tak twarda, że niekiedy trzeba użyć siekiery, aby odciąć kawałek. Panelę często dodaje się do napojów, co nadaje im aromatu.

Tradycyjne słodycze to absolutny hardcore i jecie na własną odpowiedzialność. Naprawdę próbowaliśmy podejść do tematu rzetelnie, ale żadnego zakupionego przez nas łakocia, nie dało rady zjeść, do końca, bo był słodki jak ulepek.

Inna kwestia to wyroby cukiernicze, jeśli chodzi o ciastka i chleby szału nie ma (nawet zwykły chleb jest słodki!), ale zdarzają się wyjątki od reguły np. pyszne wypieki na rynku w Baricharze. Naleśniki na słodko są za to przepyszne.

Kolacja na ulicy

Gdy zmrok zapada na ulicy zaczynają królować różne dania, które sprzedawcy przygotowują na Twoich oczach. I tak masz do wyboru poza wszelkiej maści arepami nadziewanymi mięsem, hamburgery, pizzę na kawałki, hot-dogi oraz najlepsze z tego wszystkiego szaszłyki. W wersji na bogato szaszłyka możesz zjeść z pieczonymi ziemniakami lub juką.

Jeśli jesteś Wege…

To jesteś biedny… W przeciętnej knajpce masz małą szansę znaleźć coś dla siebie, ewentualnie spaghetti w wersji Latino albo pizzę wegetariańską, większość zup też będzie na bazie mięsa. Knajpy wegetariańskie (polecamy Krysznowców) są w turystycznych miejscach i większych miastach. W comedorze przy zamawianiu zestawu obiadowego bez mięsa sprzedawcy rzadko idą na rękę i obniżają cenę. Na pocieszenie dodamy, że warzywa i owoce są tak przepyszne, że co nie wrzucisz do garnka, wyjdzie Ci smacznie. A przy samodzielnym gotowaniu i bazowaniu na lokalnych składnikach danie możesz zrobić nawet za niecałego dolara.

Do Moreli trafiliśmy w zasadzie przypadkiem, nie chcieliśmy jechać na północ od stolicy, więc został nam tylko kierunek zachodni, nie chcieliśmy też siedzieć za długo w autokarze, a Morelia, całkiem blisko i do tego zabytkowa. Zaflirtowała z nami nazwa miasta, to kupiliśmy bilety. Przeglądając przewodnik, jak zwykle zabytkowa starówka, katedra itd., itp.

Trochę nasyciliśmy się już kolonialnymi miastami, więc rozglądamy się za czymś innym. Co się okazuje? W Moreli jest kilku kilometrowy ok. 300 letni akwedukt i targ słodyczy. Dokładnie tak! Nie jakiś kolejny bazar z owocami, garkuchniami tylko targowisko łakoci.

Na straganach aż bije po oczach od kolorowych lizaków, zapakowanych w folie, papierki i kokardki lokalnych specjałów takich jak na przykład zestawy marmoladek w kostkach jak masło, w przeróżnych smakach i kolorach; kandyzowane owoce, fioletowe wafelki, jakieś kulki obtoczone w chili i owoce w wersji na słodko. Zrobiliśmy trochę zakupów w celach poznawczo – eksperymentalnych i po zakupie kawki na wynos udaliśmy się na najbliższą ławkę w celu konsumpcji.

Na pierwszy ogień poszła kulka obtoczona pikantnymi przyprawami, choć apetycznie wyglądała z zewnątrz, w środku duże rozczarowanie – kwaśna marmolada z pestkami, a chili w gębę piecze.

Za to kaktusy i ananasy okazały się przepyszne – nie wiem jak to zrobili, ale owoc w środku miał konsystencję lekko płynnej galaretki a z zewnątrz wyglądał jak kandyzowany – pychota!

Na deser, jako, że jestem grzeczną dziewczynką dostałam ślicznego, kolorowego lizaka. Jest tak piękny, że cały czas żal mi go zjeść (i przejechał już z nami ładny kawałek).

Lizak został obfotografowany ze wszystkich stron, aż nasz hotelowy kotek złapał się za głowę, na jakie pomysły mogą wpadać turyści.

Snując się po starówce spróbowaliśmy też lokalnego specjału – gazpacho. I wielka niespodzianka! Nie jest to, tak jak w Hiszpanii, pomidorowy chłodnik, tylko sałatka owocowa z odrobiną pikanterii. Bardzo smaczne i orzeźwiające, a do tego banalnie proste w wykonaniu. Jako, że nam zasmakowało, podajemy przepis:

Gazpacho z Moreli (6 porcji):

Po 2 filiżanki obranych i pokrojonych w drobną kostkę: mango, ananasa, jicama (zwane też meksykański słodki ziemniak, chińska rzepa, chiński ziemniak)

3 filiżanki świeżo wyciśniętego soku z pomarańczy

6 łyżek świeżo wyciśniętego soku z lemonki

6 łyżek posiekanej, białej cebuli

¾ filiżanki startego na grubych oczkach sera Cotija – jako zamiennik może być sucha ricotta lub łagodna feta albo świeży krowi ser (taki biały)

Sól i sproszkowane chili do smaku.

Składniki wymieszać i podawać w filiżankach lub szklankach, u góry udekorować serem i dla efektu posypać chili (można dać też kapkę salsy czerwonej z chile). Gotowe!

Trzymajcie się słodko!

W zasadzie to nie mamy wyrobionego zdania na temat kuchni meksykańskiej, ale jedno wiemy na pewno. Nie jesteśmy fanami tortilli! Jada się je tu zawsze, wszędzie i o każdej porze. Meksykańskie tortille są niewielkimi, płaskimi krążkami z mąki kukurydzianej, przygotowywane na rozgrzanej blasze. W smaku nieco podobne do podpłomyków. Podaje się je do każdego posiłku i jeżeli o mnie (Piotra) chodzi, to bardziej psują smak potraw, niż się z nimi komponują. Nie mniej można się nimi dopchać. Na ulicach pełno jest straganów sprzedających tacos, czyli nieśmiertelne tortille, na które kładzie się to, co pod ręką – kawałki kurczaka, mięso mielone, warzywa, awokado, siekana kapusta w śmietanie itp. Z tortilli robi się też nachos – małe trójkąty smażone w głębokim tłuszczu – można je zjeść na przykład z guacamole (pasta z awokado) albo na śniadanie w gęstym sosie z zielonych papryczek chili i jajkiem sadzonym na wierzchu (chilaquiles con huevos).

Do dań obiadowych obiadowych tortillom często towarzyszy fasola. Właściwie fasola też jest niesamowicie popularna, nieważne czy zamawia się kurczaka czy jajecznicę, można być pewnym, że miseczka fasoli trafi na stół. Pytanie, które nas nurtuje za każdym razem, to w jakiej konsystencji będzie podana. Trafiała się wersja „economico”, czyli jakby zblendowana i z wielką ilością wody, do tego widelec, którym nie sposób było ją zjeść. Czasem trafia się w ziarnach (wersja bardziej wypasiona o bardziej gęstej i stałej konsystencji – nie mniej zamieniona na papkę. Do tej pory nie wiemy, czy mamy ją jeść z tortillami, czy wymieszać z ryżem czy to przystawka czy na deser.

Czy jest pikantnie? I tak i nie. Zależy od regionu. Zazwyczaj jedzenie nie jest bardzo pikantne, za to na stole lądują miseczki z różnymi sosami, które są bardzo ostre. Przeważnie jest więcej sosów niż dań Czasem na stołach lądują też papryczki jalapeno lub chile habanero, które pali w język, przełyk i wszystko co możliwe. Do tego niemal zawsze podawana jest limonka, żeby każdy podług upodobań mógł skropić swoje danie. Więc jeśli nikt nie zrobi wpadki, takiej jak ja (Ania), czyli połknięcie papryczki chili habanero w całości bo się myślało, że to papryka, to nie ma powodu do niepokoju.

Meksyk jest też bez wątpienia rajem dla wszystkich chipsożerców. Pełno jest straganów ze smażonymi bananami lub ziemniakami w postaci chipsów. Mamy wrażenie, że nie wpadli na pomysł, że ziemniaka można też ugotować. Generalnie spotykamy je jedynie pod postacią frytek i chrupków i raz trafiliśmy w zupie mały kawałek.

Kolejnym popularnym warzywem jest kukurydza -robi się z niej mąkę, sprzedaje gotowaną lub grillowaną w kolbie albo jako gotowane ziarna. Kolby zazwyczaj polewa się sokiem z limonki, posypuje pikantnymi przyprawami i solą, nadziewa się na patyk i można dumnie iść przez świat.

Generalnie królują bazary i małe knajpki prowadzone przez rodziny, w których królują dania mięsne z ryżem: pieczone kurczaki, wieprzowina w pikantnym zielonym sosie, trochę grubszy od żyletki kotlet wołowy (niekiedy robiony po naszemu w panierce). Sposób podawania dań niekiedy zaskakuje. Można dostać ryż jako przystawkę, a potem mięso jako danie główne (z fasolą i tortillami oczywiście!). Nad morzem z kolei, sporo jest rybek, skorupiaków i innych morskich stworów.

Nie jesteśmy wielkimi fanami kuchni meksykańskiej, dla nas jest zbyt mięsna, za mało warzyw, za dużo tortilli i zbyt wiele smażonego. Natomiast bardzo smakują nam dania typowe dla danego regionu. Nad Zatoką Meksykańską koktajl krewetkowy, w Pueblach dwa nieziemskie dania: mole poblano, czyli drób w gęstym brązowym sosie (słodkim i pikantnym zarazem) oraz chile en nogada – czyli mięso z serem zapieczone w papryce chili w gęstym sosie śmietanowo orzechowym czy gazpacho w Morelii albo sopa de lima na Jukatanie.

Jeśli znudzi się kuchnia meksykańska, to można podjeść nieco u „Chińczyka” – są w każdym mieście. Od polskich knajpek tego typu róznią się tym, ze zazwyczaj nie mają zup ani żadnych dań wegetariańskich. Za to są tanie i potrawy zawierają dużo różnych warzyw.

To, co jest tu pyszne to owoce i warzywa, soczyste, świeże, nasycone smakiem. Aż żal bierze, że tak mało ich jest w daniach obiadowych. Można sporządzać pyszne sałatki – niestety sałatki podawane do zestawów obiadowych to zazwyczaj kawałek pomidora, ogórka i sałaty, przy odrobinie szczęścia można dostać kawałek awokado albo udać się do najbliższego przybytku z napisem Aguas Frescas – gdzie można zaopatrzyć się w przepyszne napoje – sok owocowy z wodą i lodem o wielu kolorach i smakach np. mango, ananas, guayaba, papaya, pomarańcza, pitaya i wiele innych, których nazw nie możemy wciąż zapamiętać. Są przepyszne!

A co na deser? Lody i sorbety! Niekiedy podawane są w owocu lub warzywie, z którego zostały zrobione np. w kukurydzy.

No dobra, a za czym tęsknimy?

Ania: chleb domowy na zakwasie, twaróg, maliny, porzeczki, pierogi, jogurt naturalny (niesłodzony!)

Piotr: żurek, pierogi, polska kiełbasa.

Może kopsniecie jakąś paczkę żywnościową?